Komisja Europejska przyjęła propozycję legislacyjną mającą na celu zwiększenie popytu na niskoemisyjne technologie i produkty wytwarzane w Europie. Ustawa Industrial Accelerator Act (IAA) ma pobudzić produkcję, rozwój przedsiębiorstw oraz tworzenie miejsc pracy w UE, a jednocześnie wspierać przemysł w przechodzeniu na czystsze, przygotowane na przyszłość technologie.
Zgodnie z rekomendacjami raportu Draghiego, IAA wprowadza ukierunkowane i proporcjonalne wymogi „Made in EU” i/lub niskoemisyjności w zamówieniach publicznych oraz programach wsparcia publicznego. Będą one dotyczyć wybranych strategicznych sektorów, w szczególności stali, cementu, aluminium, samochodów oraz technologii neutralnych klimatycznie, a jednocześnie ustanowią ramy, które w razie potrzeby mogą zostać rozszerzone na inne energochłonne sektory, takie jak chemia. Ma to wzmocnić europejskie zdolności produkcyjne oraz zwiększyć popyt na czyste technologie i produkty wytwarzane w Europie. Ustawa przewiduje również obowiązek wprowadzenia przez państwa członkowskie jednolitego cyfrowego procesu wydawania pozwoleń, aby przyspieszyć i uprościć realizację projektów przemysłowych.
IAA ma na celu zwiększenie wartości dodanej tworzonej w UE, wzmacniając naszą bazę przemysłową w obliczu rosnącej nieuczciwej konkurencji globalnej oraz rosnącej zależności od dostawców spoza UE w strategicznych sektorach. Stanowi więc strategię wspierającą długoterminowy wzrost gospodarczy, dobrobyt i bezpieczeństwo. W 2024 r. przemysł wytwórczy stanowił 14,3% PKB UE i odgrywa kluczową rolę w odporności gospodarczej Europy, cyklu innowacji oraz strukturze społecznej. Ustawa wyznacza cel zwiększenia udziału przemysłu w PKB UE do 20% do 2035 r.
Jednocześnie UE pozostaje jednym z najbardziej otwartych rynków na świecie i zobowiązuje się utrzymać tę otwartość jako kluczowe źródło siły gospodarczej i odporności. Propozycja zachęca do większej zasady wzajemności w zamówieniach publicznych, zapewniając równe traktowanie krajom, które umożliwiają firmom z UE dostęp do swoich rynków – zgodnie z raportem Draghiego. Produkty pochodzące od partnerów, z którymi UE zawarła umowę o wolnym handlu lub unię celną, albo które są stronami Porozumienia w sprawie zamówień rządowych, będą uznawane za mające pochodzenie unijne, jeśli wynikają z tego odpowiednie zobowiązania. W przypadku innych interwencji publicznych – zwłaszcza programów wsparcia i aukcji – partnerzy mogą być objęci zakresem IAA, jeśli posiadają umowę o wolnym handlu lub unię celną z UE.
Choć UE pozostaje otwarta na bezpośrednie inwestycje zagraniczne, IAA wprowadza warunki dla dużych inwestycji w strategicznych sektorach przekraczających 100 mln euro, gdy jeden kraj trzeci kontroluje ponad 40% światowych mocy produkcyjnych w danej branży. Takie inwestycje muszą tworzyć wysokiej jakości miejsca pracy, wspierać innowacje i wzrost oraz generować realną wartość w UE poprzez transfer technologii i wiedzy oraz spełnianie lokalnych wymogów dotyczących zawartości produkcji. Muszą też gwarantować co najmniej 50% zatrudnienia w Europie, tak aby przedsiębiorstwa i obywatele korzystali z dostępu do jednolitego rynku wraz z inwestorami. W ten sposób IAA wzmacnia bezpieczeństwo gospodarcze UE i odporność łańcuchów dostaw.
Wykorzystanie potencjału Jednolitego Rynku
Wspieranie rynków wiodących dla produktów „Made in EU” i niskoemisyjnych
IAA wprowadza preferencje dla produktów „Made in EU” oraz niskoemisyjnych w zamówieniach publicznych i programach wsparcia publicznego, aby zwiększyć popyt na europejskie produkty przemysłowe – od cementu i aluminium po technologie neutralne klimatycznie, takie jak baterie, energia słoneczna, energia wiatrowa, pompy ciepła i energetyka jądrowa. W przypadku stali ustawa proponuje szczególne preferencje dla stali niskoemisyjnej, aby stworzyć popyt rynkowy. Środek ten zapewni inwestorom większą przewidywalność i pewność, wspierając innowacje oraz czyniąc czystą stal kluczowym elementem przyszłości przemysłowej UE. Strategiczne wykorzystanie środków publicznych będzie wspierać inwestycje w UE, wzmacniając dostęp do produktów niskoemisyjnych i chroniąc konkurencyjność.
Zapewnienie, że bezpośrednie inwestycje zagraniczne przynoszą wartość UE
UE pozostaje jednym z głównych miejsc docelowych dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych (FDI) – w 2024 r. znajdowała się tu prawie jedna czwarta globalnych zasobów FDI. Aby zapewnić, że inwestycje te wzmacniają łańcuchy dostaw w UE, promują transfer technologii i wspierają tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy, IAA wprowadza warunki dla inwestycji powyżej 100 mln euro w nowych sektorach, takich jak baterie, pojazdy elektryczne, fotowoltaika oraz surowce krytyczne.
Uproszczenie procedur pozwoleń
W ramach programu upraszczania przepisów Komisji, IAA usprawnia i cyfryzuje procedury wydawania pozwoleń dla projektów przemysłowych. Obejmuje to wprowadzenie jednego cyfrowego punktu kontaktowego („one-stop shop”) z jasno określonymi terminami oraz zasadę milczącej zgody na pośrednich etapach procesu wydawania pozwoleń dla projektów dekarbonizacji w sektorach energochłonnych.
Wspieranie zrównoważonej produkcji
IAA wprowadza Obszary Przyspieszenia Przemysłowego (Industrial Acceleration Areas), które mają umożliwić symbiozę przemysłową i zachęcić do tworzenia klastrów projektów czystej produkcji. Tworzenie takich klastrów ułatwi inwestycje w kluczową infrastrukturę energetyczną oraz promować będzie pozwolenia obejmujące całe obszary. Projekty w tych obszarach będą mogły korzystać z profilowania dla inwestorów oraz wsparcia w zakresie rozwoju kompetencji.
Kolejne kroki
Proponowane rozporządzenie będzie teraz przedmiotem negocjacji między Parlamentem Europejskim a Radą Unii Europejskiej, zanim zostanie przyjęte i wejdzie w życie.
Tło
Inicjatywa ta jest propozycją rozporządzenia. Została zapowiedziana w Clean Industrial Deal oraz w ubiegłorocznym Wspólnym komunikacie w sprawie wzmocnienia bezpieczeństwa gospodarczego UE. Realizuje również zalecenia raportu Draghiego poprzez tworzenie popytu w UE na czyste produkty i technologie produkowane w Europie dzięki zamówieniom publicznym i programom wsparcia.
Proposal establishing measures for industrial capacity and decarbonisation in strategic sectors
IAA Annexes to the proposal.pdf
IAA Impact assessment report.pdf
IAA Executive summary of the impact assessment.pdf
IAA Annexes to the proposal.pdf
Źródło: ec.europa.eu
